De Duivelschuur

Meise kende een tijd van tegenspoed. Het was een jaar van misoogsten, van ziekte onder het vee, van rampzalige velden. Een boer genaamd Hendrik, die niet rijk was maar ook niet arm, zag zijn fortuin wegrotten als beschimmeld brood. Hij had schulden — veel schulden. Aan de molenaar, aan de priesters, aan de handelaren die hem zaad hadden gegeven.

Op een avond, terwijl hij in het veld liep tussen zijn verdorde planten, overwoog hij de gewone midelen: harder werken, God smeeken, offers brengen. Maar naarmate de schulden groeiden en de jaren voorbij gingen, began hij iets anders te overwegen. Iets wat men hem fluisterde in het café, wat oude vrouwen ’s nachts spraken: dat er manieren waren om voorspoed te krijgen. Bovennatuurlijke manieren.

Hendrik wandelde dieper in zijn eigen gedachten en verlies zich in het bos achter zijn land. Daar, waar de eeuwenoude eiken stonden en de schaduwen dieper waren dan normaal, hoorde hij iets. Niet met zijn oren, maar met zijn hart. Een roep, heel zacht, heel zoet, heel verlokkend.

De Duivel verscheen niet in vlammen of puin. Nee, hij kwam als een heer — knap gekleed, met grijzend haar, met een stem als samenzwering. Hij kwam ’s avonds, toen Hendrik alleen zat en zijn rekeningen bestudeerde met het wanhoop van een verdronken man.

‘Hendrik,’ zei de Duivel — hij kende zijn naam — ‘ik weet van je moeilijkheden. Ik kan je helpen.’

Hendrik keek op. Wist hij wie dit was? Waarschijnlijk wel. Maar wanhoop maakt voorzichtigheid tot een luxe.

‘Wat wil je in ruil?’ vroeg Hendrik.

‘Een kleine zaak. Een schuur. Jij hebt een schuur nodig. De jouwe is oud, bijna ingestort. Binnenkort zul je hem niet meer kunnen gebruiken. Laat mij en mijn helpers het repareren. We zullen het doen in één nacht. Aan het einde van die nacht zal je schuur volmaakt zijn. En in ruil daarvoor... ’ en hier glimlachte de Duivel, ‘...zal ik je schulden vereffenen.’

Hendrik keek naar dit aanbod alsof het een levensreddend anker was. Hij greep het.

‘Akkoord,’ zei hij. ‘Maar alleen als het voor zonsopgang klaar is.’

‘Afgesproken,’ zei de Duivel. ‘Volgende nacht. Zorg dat je buiten bent. We willen geen toeschouwers.’

Die nacht keerde Hendrik niet naar huis. Zoals afgesproken liep hij lang weg, in het bos, wachtend. En in het donker, van zijn eigendom uit, hoorde hij het. Het geluid van onnatuurlijke arbeid. Het hameren van geen gewone hamers, het zaagen van geen gewone zagen. Het was alsof tien sterke mannen tegelijk werkten, en tien sterke mannen nog meer.

De demonen werken snel, maar ze zijn niet voorzichtig. Ze timmerden en bouwden en voegden voegen. Hendrik kon slechts zien wat verlicht werd door het spookachtige schijnsel van hun werk. Zijn schuur transformeerde. Het verhefte zich hoger, sterker, groter.

Maar toen realiseerde Hendrik zich iets. De Duivel had geen bepaalde eindtijd gesteld, behalve ’vóór zonsopgang.’ En Hendrik had een idee. Een gevaarlijk, wanhopig, goddelijk idee. Want er was iemand in het dorp die vroeg opstond. Jan de Bakker, een hardwerkende man die elke morgen lang vóór dageraad zijn brood begon te bakken. Zijn oven was al tegen vier uur ’s morgens warm.

Hendrik stormde naar het bakkerij. ’Jan,’ riep hij. ‘Je moet me een favor doen. Je oven — kan je hem nog vroeger aan hebben, vandaag? Kan je je haan laten zingen vóór de gebruikelijke tijd?’

Jan, die vreemd was van zulke verzoeken, aarzelde niet. ‘Waarom niet,’ zei hij.

Precies drie uur voor gewone dagopgang, voordat de hemel ook maar een hint van licht had, kreet de bakkerij-haan zijn eerste kreet uit. Schel, doordringend, onvermijdelijk. En in het donker, op Hendriks land, stopte alles.

De demonen — of wat ervan — stootten elkaar aan. De Duivel keek omhoog, zijn gezicht plotseling verbitterd. ‘De haan!’ riep hij. ‘De maldite haan!’

Ze wilden afmaken, wilden voltooien, maar de Duivel kon niet liegen: ze hadden tot zonsopgang tijd gehad, en nu, door deze List van Hendrik, zou de zon volgen. Ze vloeiden terug in hun onderaardse gaten, en hun handen vielen stil.

Toen Hendrik ’s morgens terugkeerde naar zijn land, zag hij zijn schuur. Ze was bijna volmaakt — sterker, hoger, groter dan voorheen. Maar er was één detail dat niet af was. Één muur was onvolledig. Één dak had een gat dat nooit zou worden gevuld. De Duivel had zijn deel van het pact niet voltooid, en daarom was Hendrik vrij.

Maar die onvoltooide muur was meer dan een gebrek. Het was een waarschuwing. Een teken. Een herinnering dat wie met de duivel dealt, altijd iets verliest, iets onheels in zijn leven achterblijft. Hendrik mocht vrij zijn van schulden, maar niet vrij van angst. En elke dag, als hij naar die open muur keek, wist hij dat hij dicht bij de vernietiging was geweest.

In Meise zeggen ze nog steeds dat de schuur er staat. Ouder nu, veel ouder. Maar met die ene kloof, die ene gat, die ene verloeking die nooit kan worden gerepareerd. De duivel laat niet van zich afvallen, zeggen zij, en wie hem aanroept, betaalt voorgoed.