De legende van heilige Hubertus

In de zevende eeuw werd in de Ardennen een man geboren die Hubertus hette. Hij was van edele afkomst, zoon van een mächtig edelman in het huisgebied dat nu België is. Van jongs af aan was Hubertus gefocust op een ding: de jacht. Niet omdat het nodig was voor voedsel, maar omdat het hem fascineerde — de kracht, de snelheid, de dodelijke precisie van boog en speer.

Naarmate Hubertus ouder werd, werd zijn obsessie voor de jacht groter. Terwijl andere adelen zich bezighielden met politiek en kerk, wijdde Hubertus zich geheel aan het jachtbedrijf. Hij was de beste boogschutter in de streek. Zijn paarden waren de snelste, zijn honden het scherpste. Hij jaagde alles — herten, zwijnen, wolven — en vond niets groter dan deze strijd van mens tegen dier.

Het verhaal zegt dat Hubertus van nature vorstelijk van karakter was, maar ook afstandelijk van het innerlijke. Terwijl hij zijn dag doorbracht in het bos, bad hij niet, dankte hij niet, dacht hij niet na over zijn ziel. Voor Hubertus bestond de wereld slechts uit jacht en jacht, macht en roemvolle overwinning op de dieren.

Het gebeurde op Goede Vrijdag — een dag die voor christenen uitstekend ter herinnering aan Jezus’ lijden. Terwijl de rest van het christendom in gebeden en boetedoening verzonken was, was Hubertus diep in het woud met zijn jachtgezelschap. Waarom hij een dag als deze had gekozen voor de jacht — of onwetendheid, of trotsering — was onbelangrijk. Hij was erbuiten, speer in hand, klaar om te doden.

Toen zag hij het. Een hert, groter en sterker dan enig ander hert dat hij ooit gezien had. Het was niet gewoon bruin of grijs — het glansde in het zonlicht met een zonderling glans. De horens waren enorm, misvormd haast, vergeleken met normale herten. En tussen de horns — en hier swijgt de jager soms in ongeloof — scheen een kruis, een wit glanzend kruis van licht.

Hubertus streek zijn boog. Maar op dat moment gebeurde iets wat al zijn jachtervaring niet kon verklaren. Uit het hert sprak een stem. Niet van het dier zelf, maar van ergens achter, ergens boven. En de stem zei:

"Hubertus, waarom vervolgt gij mij? Ik ben niet zomaar een dier. Ik ben een boodschapper van God. En gij jacht op mij op deze heilige dag, terwijl Jezus Christus aan het kruis sterft."

Hubertus liet zijn boog vallen. Volgens de legende viel hij op zijn knieën in het bos. Hij voelde hoe alles wat hij had geleefd — de jacht, de macht, de roem — zich als as in zijn mond veranderde. De waarheid drong tot hem door met volle kracht: wat was de betekenis van al deze jacht? Wat was het nut van al deze dood?

Zonder acht op zijn gezelschap, verliet Hubertus het bos. Hij liep naar de dichtstbijzijnde stad, waar hij zich tot de bisschop wendde. "Ik ben veranderd," zei hij. "Ik heb alles gezien wat ik moet zien. Ik geef mijn leven aan God."

De bisschop, in het begin ongelovig, realiseerde zich al snel dat Hubertus echte bekering had ondergaan. Hij accepteerde Hubertus als novice. Hubertus gaf zijn titel, zijn bezittingen, zijn jachtrechten op. Hij trad in het klooster.

Door zijn toewijding en wijsheid steeg Hubertus snel op in het kerkelijke leven. Uiteindelijk werd hij bisschop van Liège — een van de machtigste bisdomme in het Middeleeuwse Europa. Maar Hubertus vergat zijn voormalige leven niet. Integendeel, hij gebruikte zijn positie om voor jagers op te treden.

Hubertus instelde een regel voor jagers: dat zij zouden abstinent zijn op bepaalde dagen, dat zij geen dieren zouden doden op heilige dagen, dat zij zich altijd zouden herinneren dat God alles heeft geschapen. Deze regel, bekend als de St. Hubert’s regel, werd door jagers overal gehoord en gevolgd.

Hubertus stichtte ook een abdij in de Ardennen — plaats waar zijn wonderbaarlijke ontmoeting had plaatsgevonden. Deze abdij zou uitgroeien tot een belangrijk pelgrimscentrum. Monniken van overal ter wereld kwamen daar om te studeren en te bidden.

Hubertus stierf in 727, bijna zestig jaar oud. Maar zijn legende groeide na zijn dood. In de hele Christenheid werd hij herkend als patroonheilige van jagers. Kunstenaars schilderden hem afbeeldig met het edelhert met het glanzende kruis. Zijn grafhuis in Liège werd een belangrijk pelgrimskruis.

Eeuwen later werd Hubertus’ lichaam overgebracht naar de abdij die hij in de Ardennen had gesticht — nu bekend als Saint-Hubert, de stad die naar hem genoemd is. Tot op de dag van vandaag trekken jagers van over de hele wereld naar Saint-Hubert, zowel om zijn zegen af te smeken als om aan het mysterie van zijn transformatie herinnerd te worden.

Maar de betekenis van Hubertus’ legende gaat verder dan slechts jagers. Het is een verhaal over transformatie, over de mogelijkheid dat zelfs de meest wereldlijke ziel kan veranderen. Hubertus was niet goed omdat hij heilig was geboren — hij was goed omdat hij bereid was zijn hele leven om te gooien toen hij waarheid confronteerde.

Vandaag nog, op Allerheiligen en op de feestdag van Sint Hubertus, herinneren katholieke jagers zich aan zijn legende. Ze jagen niet op heilige dagen. Ze jagen met respect voor het dier. En zij bidden tot Hubertus, jager-bisschop, om wijsheid en mededogen.