Tchantchès

Op de feestdag van Sint-Bartholomeus in het jaar 760 gebeurde er iets wonderlijks in de straten van Luik. Tussen twee kasseien, in het hart van de volkswijk Outremeuse, werd een kind geboren dat het lot van de stad zou bepalen. Niemand wist wie zijn ouders waren – sommigen beweerden dat hij uit de aarde zelf was voortgekomen, als een belichaming van de Luikse volksgeest.

Het kind, dat men Tchantchès noemde, viel onmiddellijk op door zijn enorme neus en zijn ontembare karakter. Vanaf zijn eerste kreten weigerde hij te buigen voor welke autoriteit dan ook. De buren ontfermden zich over hem en al gauw werd duidelijk dat deze jongen geen gewoon leven zou leiden.

Toen Karel de Grote hoorde over de scherpe tong en het onwrikbare eerlijkheidsgevoel van Tchantchès, ontbood hij hem aan het hof. De keizer had genoeg van de vleierij van zijn hovelingen en zocht iemand die hem de waarheid durfde te vertellen. Tchantchès, die nooit had leren liegen, leek de perfecte kandidaat.

Aan het hof maakte Tchantchès zich zowel geliefd als gehaat. Hij bekritiseerde de hebzucht van bisschoppen, lachte met de ijdelheid van ridders en sprak vrijuit over de dwaasheid van machthebbers. Zijn woorden waren als dolken verpakt in humor – ze doorkliefden illusies waarop het gezag was gebouwd. Karel de Grote waardeerde zijn moed, maar de hovelingen waren minder enthousiast over deze onbeschaafde buitenstaander die hun zwakheden blootlegde.

Na zijn avonturen aan het hof keerde Tchantchès terug naar zijn geliefde Outremeuse. Daar werd hij het middelpunt van het volksleven: in tavernes vertelde hij verhalen, op markten deelde hij wijsheden uit en bij elke onrechtvaardigheid stond hij vooraan om te protesteren. Zijn twee grote liefdes waren péket, de jeneverachtige drank van Luik, en Nanesse, een slagersvrouw uit de buurt.

Eeuwen later leeft Tchantchès voort als de beroemdste marionet van Wallonië. Het Théâtre Royal Ancien Impérial speelt zijn avonturen nog steeds, en kinderen en volwassenen herkennen in hem de onverzettelijke geest van Luik: eigenwijs, eerlijk, vrijheidslievend en altijd bereid om de machthebbers de waarheid te vertellen. In 1936 werd een standbeeld van Tchantchès onthuld in de Rue Grande Batte, waar hij voor altijd waakt over zijn stad.