Het geld van de scheper van Beegden

De winter 1788-89 was streng. In januari brak op de Beegder Heide schapenrot uit. Pieter zorgde dag en nacht; hij kookte kruidenwater, masseerde de buiken, sliep tussen de dieren in zijn schaapskooi. Niets hielp. In februari waren 32 van de 47 dood. Pieter kwam op 12 maart voor de gemeenteraad, hoofd gebogen. De voorzitter, dorpsschout Geerlings, sprak: «Pieter, de wet zegt: scheper is verantwoordelijk voor de kudde. Tweeendertig schapen, à 4 gulden — je betaalt 128 gulden binnen drie maanden.» Pieter had geen 128 gulden; hij had 11 gulden in zijn beurs en geen reserves.

Pieter zei: «Heren, ik heb 11 gulden. Ik geef ze. Voor de overige 117 gulden geef ik mijn lichaam. Ik werk drie jaar voor de gemeente zonder loon, ik leef van wat de bewoners mij geven. Wat ik anders zou verdienen reken ik tegen de schuld. Daarna ben ik vrij.» Geerlings, geraakt door de eerlijkheid, vroeg de gemeenteraad. Tien stemmen voor, twee tegen. Pieter werkte van maart 1789 tot maart 1792 zonder loon, leefde van karige aalmoezen, hoedde een nieuwe kudde — die hij in drie jaar tot 73 schapen liet groeien. Op 12 maart 1792 verklaarde de gemeente de schuld vereffend en gaf hem als bonus 50 gulden. Pieter weigerde de bonus: «Ik heb gegeven wat ik schuldig was; geen loon ervoor. Geef de 50 gulden aan de armen.» De gemeente schreef de «Hawinkels-clausule» in: scheper is verantwoordelijk, maar bij ziekte tot 50% kwijtgescholden mits hij blijkt te hebben gezorgd. De clausule gold in Beegden tot 1865.