Apollonia

In het kleine dorp Elst, verscholen in de heuvels van de Denderstreek, woonde een meisje dat Apollonia heette. Zij was zes jaar oud, had bruine vlechten en ogen die altijd ergens naar zochten. Elke zondag ging zij met haar ouders naar de mis in de Sint-Apolloniakerk, en elke zondag keek zij met grote ogen naar het moment waarop de gelovigen naar voren liepen om de heilige hostie te ontvangen.

Apollonia wilde niets liever dan meedoen. Zij bad elke avond, kende haar gebeden uit het hoofd en zat op de eerste rij in de kerk, zo dicht bij het altaar als een kind maar kon zitten. Maar de pastoor schudde telkens zijn hoofd. ’Je bent nog te jong, Apollonia,’ zei hij. ’Je hebt nog je melktanden. Pas als die uitvallen, mag je je eerste communie doen.’

Apollonia begreep de regel niet. Wat hadden tanden te maken met God? Maar de pastoor was onverbiddelijk, en haar ouders haalden hun schouders op — zo waren de regels nu eenmaal. Wekenlang liep Apollonia rond met een wrok die groter was dan zijzelf. Zij wriemelde aan haar tanden, duwde met haar tong, maar geen enkele tand wilde loskomen.

Op een ochtend, voor de mis, liep Apollonia naar de rand van het kerkhof. Daar lag een platte steen, glad en zwaar. Zij raapte hem op, opende haar mond en sloeg. De eerste tand schoot los en viel in het gras. Ze sloeg nog een keer, en nog een keer. Het deed pijn, het bloedde, maar Apollonia stopte niet totdat alle melktanden uit haar mond waren. Met betraand gezicht en bloed op haar lippen liep zij de kerk binnen.

De pastoor zag haar binnenkomen en schrok. Haar witte zondagsjurk had rode vlekken en haar mond was gezwollen. Maar Apollonia glimlachte — een glimlach vol gaten — en zei: ’Mijn melktanden zijn weg, mijnheer pastoor. Nu mag ik toch?’

Wat de pastoor antwoordde, vertelt het verhaal niet met zekerheid. Sommigen zeggen dat hij huilde en haar de hostie gaf. Anderen zeggen dat hij haar eerst naar huis stuurde en pas de volgende zondag toeliet. Maar allen zijn het erover eens dat Apollonia haar eerste communie deed — misschien niet die ochtend, maar kort daarna — en dat zij straalde als een kaars in een donkere kerk.

Het verhaal werd in Elst generatie na generatie doorverteld, telkens aan kinderen van zes die zelf op het punt stonden hun eerste communie te doen. En wie in het dorp een melktand verloor, gooide die over zijn schouder richting een beeltenis van de heilige Apollonia en zei zonder om te kijken: ’Tand, tand, nog een tand, volgend jaar een nieuwe tand.’