De Bokkenrijders van Peer

In de donkere eeuwen van de 18e eeuw streefden over de Limburgse heuvels — geluiden die geen mens zou willen horen. Huilen als van demonen, het geluid van galopperende hoeven, het gelach van mannen zonder geweten. Dit waren de bokkenrijders, en zij konden nergens ontkomen.

Zij noemden zich ook voetbranders, want zij hadden een bijzondere vraagmethode: wanneer zij iemands huis binnendrongen op zoek naar goud en zilver, en hun slachtoffers niet wilden spreken waar het geld verborgen lag, stoken zij de voeten van hun slachtoffers in het vuur. De pijn zou hun tong losmaken, zeiden zij, grijnzend van genot.

Wat het volk nog meer verbaasde, was hoe snel zij zich konden verplaatsen. Men zag hen in het ene dorp ’s avonds, en minder dan een uur later waren zij in het volgende dorp drie uur rijdens ver weg. Daarom geloofde iedereen dat zij niet gewone mannen waren — zij vlogen op bokken door de lucht, zeiden de mensen fluisterend in de herbergen. Zij waren bovennatuurlijk, onkwetsbaar, uit te bannen.

In Peer woonde een jonge man, niet ouder dan twintig jaren, van goed karakter en eerlijk werk. Hij heette Janneke, en hij was geliefd in het stadje. Maar op een donkere nacht werd er bij zijn huis ingebroken, en goud werd gestolen. De drossaard, wanhopig om de bokkenrijders te vangen, zag een kans.

Men had Janneke gezien ’s avonds laat, alleen op de weg. Dat was genoeg bewijs voor de drossaard. Janneke werd gearresteerd en beschuldigd van het lidmaatschap van de bokkenrijdersbende. De jongen protesteerde, huilde, smeekte, maar niemand luisterde. De bewijzen leken duidelijk: hij was gezien in de buurt, en wie kon zeggen dat hij niet een van die vliegende dieven was?

In de gevangenis wachtte Janneke op zijn veroordeling. De dood stond hem voor ogen. Maar toen hoorde hij voetstappen — en de deur ging open. Het was de priester, pater Matthaeus, die op zijn geloof vertrouwde.

Pater Matthaeus keek naar de jonge man in de cel, en hij zag geen bokkenrijder. Hij zag een angstig jongeling, wiens ogen vol waarheid spraken. De priester was niet gemakkelijk misleid; hij had jaren vertrouwd op zijn oordeel over menselijke natuur.

’Ik geloof in je onschuld,’ zei de priester tegen Janneke. ’En ik zal voor je spreken.’ Met zijn gezag als priester ging pater Matthaeus naar de drossaard en verklaarde zich als getuige van Jannekes goede karakter. Erger nog, de priester bracht andere getuigen naar voren die zeiden dat Janneke die nacht in het dorp was, in de buurt van het klooster, niet ver van zijn huis — veel te dicht bij huis om een bokkenrijder te zijn.

De drossaard, nu twijfelend, verhoorde Janneke opnieuw. Deze keer, onder de beschermende blik van de priester, kon de jongen eindelijk duidelijk spreken. Zijn onschuld was zo overweldigend, zijn verklaring zo helder, dat zelfs de drossaard zich kon herkennen in die waarheid.

Janneke werd vrijgelaten. De echte bokkenrijders, ontdekt door latere onderzoeken, waren veel duisterder figuren — mannen met littekens, mannen met misdadige blikken. Niet deze onschuldige jonge man. Dankzij pater Matthaeus, dankzij het geloof van één priester in de waarheid, ontliep Janneke niet alleen de galg, maar kreeg hij zijn leven terug.