De Wraak van het Lijk

Op een grauwe ochtend in maart joegen golven twee meter hoog tegen de Oostendse havenhoofden. De vissersboten lagen op de kant, maar Jan Devos, de oudste visser van de vloot, kon de drang niet weerstaan. Met zijn kutter ”De Zeeuw” voer hij uit in het kolkende water.

Zijn zoon waarschuwde hem: “Vader, zelfs de vogels durven niet te vliegen vandaag.” Maar Jan lachte gruw. De zee was zijn moeder, zei hij altijd. De zee zou hem nooit verraden.

Twaalf uur later spoelde er iets aan op het strand: eerst zijn netten, dan stukken hout. En dan, onder de middagzon, het lichaam van Jan Devos. Zijn ogen waren opengesperd, zijn mond vol zand. Hij was niet druk.

Ze brachten het lijk naar de herberg ”De Anker” aan het havenplein. Daar moest Jan opgebaard worden, wachten tot de priester kon komen. Maar in plaats van eerbied, kwam graaizucht.

Drie mannen — Jakob de looier, Pieter de kruidenier en Willem de douaneman — zagen hun kans. Jan droeg altijd een gouden ring, gegeven door zijn eerste vrouw. Ook zei men dat hij geld verborgen had. Die nacht, toen de herbergier sliep, braken zij open de deur van de kamer waar Jan lag.

Ze trokken aan zijn koude vingers. Ze doorzochten zijn kleren. Ze stootten hem omver, en zijn hoofd sloeg tegen de stenen vloer. En toen, nachtmerrie vol, hoorden ze het: een zucht, zo diep als de zee.

Jan Devos was nog niet begraven toen de eerste vreemde dingen gebeurden. De ring was terug aan zijn vinger. De deur zat op slot, van binnenkant. En in het donker, hoorde men voeten die niet thuishoorden.

Jakob de looier werd de eerste die het zag. Hij stond in zijn winkel, laat in de avond, toen de deur openvloog — geen wind kon dit doen. En daar, doorweekt, met zeewieten om de schouders, stond een lichaam dat niet kon staan. Jan Devos, blauw van kleur, met ogen als kolen.

”Geef terug,” zei het ding met een stem als kabbelend water. Jakob sloeg zijn handen voor zijn gezicht en schreeuwde. De volgende ochtend werd hij dood aangetroffen, zijn hart gestopt.

Pieter de kruidenier zag hem in zijn dromen. Nacht na nacht stond Jan aan het voeteneinde van zijn bed, langzaam naderend. Op de derde nacht stortte Pieter zich uit het raam, twee verdiepingen hoog. Men zei dat hij om gratie schreeuwde toen hij viel.

Willem de douaneman vluchtte naar Brugge, maar de geest volgde. Men zegt dat hij nog steeds de kust vermijdt, gekromd van angst, zijn ogen altijd naar achteren gericht. Want daar, in elke schaduw, wacht de verdronkene.

Na drie weken van terreur riep de priester de hele parochianen samen. Ze brachten Jan Devos ergens anders, naar het kerkhof aan de rand van Oostende, en ze spraken er speciale woorden over, woorden van vergeving en van rust. Ze legden munten op zijn ogen — munten van koper, geen goud.

De eerste nacht na de begrafenis was stil. De tweede nacht ook. Maar op de derde nacht, toen iedereen durfde te ademen, klonk er een geluid uit de zee — niet akelig, maar verdries vol. En toen was het voorbij.

Tot op de dag van vandaag zeggen de vissers van Oostende: trek nooit een lijk voort naar graaierij. Want de zee gunt niet dat haar kinderen tweemaal sterven. En soms, op mistmorgens, zie je nog steeds een gestalte in doorweekt linnen langs het havenplein, langzaam zoekend naar wat verloren is gegaan.

De ring van Jan Devos werd nooit meer gevonden. Sommigen zeggen dat hij nog steeds aan zijn vinger zit, diep onder de zee, daar waar geen licht komt en geen ziel kan spreken.