Het Mirakel van O.L.V. van Sint-Jan

Het was in het diepste middeleeuwen, omstreeks het jaar 1200, toen een groep houtakkers in de uitgestrekte bossen rond Poperinge hun dagelijks werk verrichtten. De herfst had haar gouden kleuren over het landschap uitgegoten, en de bladeren dwarrelden omlaag als gouden munten. Onder een monumentale eik, een boom die reeds verscheidene eeuwen oud moest zijn, gebeurde iets wat hun leven voor altijd zou veranderen.

In de holte van de boom vonden zij een houten beeld van Maria, verfijnd gesneden en ondanks de vochtige omgeving opmerkelijk goed bewaard gebleven. Het gezicht van de godin – neen, van de Maagd zelf – straalde een kalme waardigheid uit, alsof zij zelf in die donkere holte had gewacht tot stervelingen haar zouden vinden. Niemand kon verklaren hoe het beeld daar terecht was gekomen, want de boom had geen natuurlijke opening die groot genoeg zou zijn om zulk kunstwerk in te verbergen.

De houtakkers daalden hun werktuigen en hurden zich op hun knieën. Zij hadden niet alleen hout gevonden, zij hadden een geschenk van de Hemel gevonden. Het beeld werd met groot ceremonieel naar de dichtsbijzijnde kapel gedragen, en het nieuws verspreidde zich als wildvuur door alle dorpen van de Westhoek.

Zodra het beeld van O.L.V. van Sint-Jan in de parochiekerk was opgesteld, begonnen de genezingen. Een blind vrouwtje uit Vleteren knieldde drie nachten voor het beeld, en des morgens zag zij het daglicht voor het eerst in dertig jaar. Een jong kind, getroffen door een verschrikkelijke ziekte die geen geneesheer kon genezen, werd gezond verklaard nadat zijn moeder het beeld had aangeraakt en bid had gesmeeked.

Binnen enkele jaren stroomden pelgrims naar Poperinge van overal: uit Ieper en Diksmude, uit Wervik en Menen, zelfs uit verre landen als Duitsland en Frankrijk kwamen erkentelijke gelovigen. Zij droegen hun littekens, hun smartenVan, hun verlangen naar verlossing met zich mee. Sommigen groepeerden zich tot broederschappen, en zij zorgden voor onderdak en voedsel voor de pelgrims.

De Sint-Janskerk, oorspronkelijk een bescheiden kapel, moest herhaaldelijk uitgebreid worden om plaats te bieden aan alle gelovigen. Tijdens de belangrijkste vieringen stond men schouder aan schouder, en de gezangen stegen op tot in de hemel als een eenzaam gebed van duizend stemmen tegelijk.

De eeuwen verstrijken, en Vlaanderen onderging beproevingen van onmetelijke zwaarte. De oorlogen van de Bourgondiërs en Oostenrijkers teisterden het land, en pest en honger golden hun dodelijke seis over de bevolking. Toch, zeggen de kronieken, ontweken bom en kogel steeds de Sint-Janskerk. Waar andere dorpen in vuur opgingen, bleef Poperinge gespaard. Was dit toeval? Nieuw, zeiden de inwoners. Het was de bescherming van Maria.

Tijdens de tachtigjarige Oorlog, toen soldate het land verkrachtten en vrouwen en kinderen angst hunnetakelde, werden veel kerken geplunderd en hun schatten gestolen. Maar het beeld – niemand weet waarom – bleef ongeschonden. Mogelijk werd het verborgen door voorzichtige priesters, of misschien hadden de veroveraars eerbieding voor de heiligheid die van het beeld leek uit te stralen.

Generatie na generatie van Poperinganaren dankte Maria voor haar bescherming. Zij brijna de Sint-Janskerk uit met offers en gebeden. Zelfs de Fransen onder Napoleon, hoewel zij kerkelijk eigendom confisceerden, lieten dit beeld onaangeroerd.

Vandaag de dag staat het beeld van O.L.V. van Sint-Jan nog steeds in de Sint-Janskerk van Poperinge, een getuige van acht eeuwen devotie. Moderne chemische analyse zou misschien kunnen bepalen wanneer de boom waarin het werd gevonden werkelijk uit de grond stak, en waarschijnlijk kunnen bewijzen of het kunstwerk werkelijk middeleeuws is. Toch zouden dergelijke onderzoekingen iets essentiaels missen.

Want het mirakel van Poperinge is niet zozeer dat een beeld spreekt of loopt, maar dat een hele gemeenschap gedurende generaties toezeide aan geloof. Het is het mirakel van handen die zich vormen tot gebeden, van gezinnen die samen knielend nadenken, van generaties die hun hoop op Maria projecteren.

Nog steeds trekken pelgrims naar de Sint-Janskerk. Vrouwen die moeder willen worden, zieken die genezing zoeken, treurenden die troost verlangen – zij allen zoeken het gezicht van Maria op in dat houten beeld. En velen berichten dat zij hebben gevonden wat zij zochten.

Het mirakel van O.L.V. van Sint-Jan is dus gelijk aan Poperinge zelf: een klein licht in de donkerte, een stem die roept van geloof te midden van twijfel, een herinnering dat het heilige bestaan kan in het alledaagse.