Het standbeeld van de Grote Keurvorst

Andreas Schlüter werd in 1696 door koning Friedrich I aangesteld om een bronzen ruiterbeeld van zijn vader, de Grote Keurvorst Friedrich Wilhelm (1620-1688), te maken. Schlüter werkte 7 jaar. Het beeld werd 5,5 meter hoog (ruiter en paard), 7 ton brons, op een granieten sokkel met vier verbroken slaven (allegorie van Pruisens overwonnen vijanden: Zweden, Polen, Tatars, Fransen). Op 12 juli 1703 werd het ingewijd op de Lange Brücke. De ruiter keek volgens Schlüters expliciete instructie naar het noord-oosten — de richting van Zweden, dat de Grote Keurvorst in 1675 bij Fehrbellin had verslagen.

Op 23 november 1943 viel een bombardement van de RAF op de Berlijnse binnenstad. Een bom raakte de Lange Brücke; de brug stortte in, het Schlüter-standbeeld viel in de Spree, dreef naar de Tegelersee. Maandenlang lag het 4 meter diep onder water. In 1949, op aandringen van de West-Berlijnse senator Walther Schreiber, werd het beeld door duikers gered. Op 12 juli 1950 (precies 247 jaar na de inwijding) werd het tijdelijk op het Charlottenburger Schlossplein opgericht, op een nieuwe sokkel. De originele granieten sokkel met vier verbroken slaven was in WO II verloren. Maar er was één probleem: Schlüters originele oostkijkende positie kon niet worden hersteld — de nieuwe locatie op de Schlossplatz keek noodzakelijk west. Sindsdien kijkt de Grote Keurvorst niet meer naar Zweden, maar naar Westduitsland. Berlin-traditie zegt: «Een standbeeld onder water blijft een standbeeld. Maar de richting waarin het kijkt verandert met de tijd. Schlüter heeft hem oost laten kijken voor Zweden. De oorlog heeft hem west laten kijken voor de vrede. Beide juist; beide klopt voor zijn eeuw.»