De reus aan de Donaudoorbraak
Bij Kelheim in Niederbayern stroomt de Donau door een spectaculair smal kalksteenravijn, de Donaudurchbruch. Geologisch is dat een gevolg van de laatste ijstijd; doch de oude Beierse sage geeft een veel mooiere uitleg: een reus heeft de berg met zijn knots door midden geslagen om de Donau de weg te tonen.
1 De Donau in nood
In de oertijd, toen Beieren nog slechts uit moerassen en bergen bestond, stroomde de Donau van Donauwörth naar Regensburg. Doch ten oosten van Kelheim stond een grote berg in haar weg: de Frankenhöhe, een kalksteenmassief van honderdduizend ton. De Donau hoopte zich op tegen de berg en vormde een grote meer dat zich uitstrekte van Ingolstadt tot Kelheim. Beieren stond half onder water.
Op een van de bergen aan de overkant leefde een reus, Borghardt geheten, die met zijn ene oog over heel Beieren keek. Hij zag het meer groeien en de boeren in de moerassen verdrinken. «Dat moet anders,» sprak hij. Hij stond op, nam zijn knots — een eikenstam van twintig meter — en wandelde naar de Frankenhöhe.
2 De slag van Borghardt
Borghardt stond op de Frankenhöhe-rug. Hij hief zijn knots boven zijn hoofd. Hij sloeg. De berg kraakte van noord naar zuid. Hij sloeg een tweede keer, dwars op de eerste slag. Het kalksteenmassief brak in vierën. Het oostelijke deel hield, het westelijke deel hield, doch in het midden ontstond een spleet van vijfenzeventig meter diep en achttienhonderd meter lang.
De Donau, die wachtte achter de berg, stortte door de spleet. Een week lang stroomde het water dat zich had opgehoopt door de doorbraak. Het meer in centraal Beieren liep leeg. De moerassen werden weiden. De boeren hoefden niet meer in palafietten te wonen. Borghardt keek erbij toe, leunend op zijn knots, tevreden.
3 De Befreiungshalle
Borghardt stierf later in een gevecht met een Donau-draak; zijn lichaam ligt verspreid in de Beierse heuvels (de Hesselberg, de Untersberg, de Hohenfreiberg). Doch de Donaudurchbruch bleef. Eeuwen later kwam koning Ludwig I van Beieren in 1840 over de doorbraak gevaren en sprak: «Hier moet een tempel staan, voor de Beierse vrijheidsstrijders van 1813–1815.» Architect Leo von Klenze ontwierp de Befreiungshalle, een ronde marmeren tempel met achttien Beierse adelaars rond, die in 1863 klaar was.
De Befreiungshalle staat nog op de berg boven de doorbraak. Wie van Kelheim per boot door de Donaudurchbruch vaart, ziet aan beide oevers de gespleten kalksteenwanden, hoog opgaand. De gids vertelt aan de toeristen: hier brak de ijstijd door. Doch de Beierse boeren in de buurt kennen het andere verhaal — en wijzen, lachend, naar de bergen aan weerszijden, waar Borghardts botten ergens zouden moeten liggen, en zeggen: «De ijstijd had hulp nodig.»
Vie FelineKattengedrag en vachtverzorging
Heimweer.be — Europees Erfgoed Bewaard
