Diderich en Arend van de Nijburg

Zij heette Geertruid Pieck en kwam uit Buren. Negentien, blond, mooi op de manier dat de Betuwe het mooi vindt — helder, niet flauw, met een lach die maar één keer per gesprek kwam. Diderich (vierentwintig) ontmoette haar het eerst, op een feest in Buren. Arend (eenentwintig) ontmoette haar de avond erna, op hetzelfde feest. Beiden vroegen om haar hand. Geertruid wilde niet kiezen.

Diderich en Arend besloten te vechten op hun eigen kasteelplein. Geen wapenen op leven en dood — ze hielden te veel van elkaar — maar wel een echte schijngevecht waar één moest neerleggen. Op de ochtend van 11 mei 1432 stonden ze tegenover elkaar, met houten zwaarden, voor het oog van de hele dienst. Hun moeder kwam naar buiten en zei: «Vecht niet. Vraag haar zelf.»

Diderich en Arend reden samen naar Buren, samen naar Geertruid, en lieten haar kiezen. Geertruid keek de twee broers aan, lange tijd. Toen zei zij: «Ik kies geen van jullie. Ik kies een derde, die jullie hebben laten zien wat jullie zijn. Het is jullie moeder.»

Geertruid trouwde dat jaar de oudste zoon van een buurman in Tiel, een man van wie zij eerder hield maar die geen ridder was geweest. Diderich en Arend bleven beiden ongetrouwd. Hun moeder, Belia van Nijburg, hield Geertruid als haar dochter aan: zij gingen elke maand samen naar de markt, schreven brieven, deelden recepten.

Toen Belia in 1448 stierf, kwam Geertruid uit Tiel met haar man en drie kinderen. Diderich en Arend ontvingen haar als een familielid. Het verhaal wordt in de Heterense traditie nog verteld als «hoe broers hebben geleerd zonder te willen winnen». Op de poort van wat ooit Huis Nijburg was, ligt sinds 1873 een steen met één regel: «Diderich en Arend van Nijburg, die niet vochten omdat hun moeder het zei.»