De dolle grens

Geerts had de avond ervoor de paal twee Pruisische douaniers zien planten: in het beton vastgegoten, met staalkabels onder de grond. «Onverschuifbaar voor honderd jaar,» had de oudste douanier gezegd. De ochtend daarop was de paal niet weg — hij was drie meter zuidoost van zijn oorspronkelijke plek, in de aarde geplant alsof hij daar twintig jaar had gestaan. Het beton onder zijn nieuwe positie was volgegoten alsof het maanden geleden was. De drie meter eraan voorafgaand was schoon: geen gat, geen ronde aarde, geen oude positie. Alsof de paal nooit ergens anders had gestaan.

Geerts had die ochtend één keuze: de douaniers waarschuwen, of stilhouden. Hij stuurde een brief aan de Pruisische douane: «Heren, de grenspaal aan mijn westmuur staat sinds vannacht drie meter zuidoostelijker. Mijn herberg, die gisteren in Belgisch Limburg lag, ligt vandaag in Pruisisch Limburg. Ik vraag uw aanwezigheid.» De douaniers kwamen, vonden de paal verplaatst, vonden Geerts eerlijk, vonden geen mensenhand. Zij accepteerden de nieuwe positie. Geerts werd Pruisisch belastingplichtig met terugwerkende kracht tot 1830. Hij betaalde de Pruisische schuld. In de Belgische archieven zijn nog altijd de Geerts-jaren als «Belgisch» geregistreerd. In Pruisische als «Pruisisch». Geerts heeft één leven dubbel geleefd. Op zijn graf in Echt staat: «Hendrik Geerts — tweemaal staatsburger, éénmaal mens.»