De geverfde kamer van Hindeloopen

In 1754 zou Hessel Pyttersz., koopvaardijschipper, in het huwelijk treden met Sytske Wiebes uit Workum. Hessel was rijk, want hij had drie reizen op Archangelsk gemaakt zonder verlies. Hij wilde dat zijn bruidskamer in Hindeloopen mooier zou zijn dan al de andere bruidskamers van de stad. Hij riep de jonge schilder Aede Geersz. en vroeg: «Beschilder mij elke balk, elke deur, elke wand met taferelen die geluk brengen.»

Aede schilderde een jaar lang. Hij schilderde Adam en Eva in het paradijs op de zoldering. Hij schilderde de bruiloft te Kana op een muurpaneel. Hij schilderde Ruth en Boaz op een ander. Op de oostmuur, in een grote ronde lijst, schilderde hij echter geen bijbels tafereel maar — zo zei hij — iets wat hem in een droom was opgekomen: een schip met gebroken mast op de Doggersbank, en op het strand een vrouw met een kind in haar arm, in zwart gekleed.

Hessel was niet blij toen hij het beeld zag. «Beschilder dat over,» zei hij. «Het is rouw, niet bruiloft.» Aede schudde het hoofd. «Ik kan niet anders. Wat ik droomde, schilder ik. Verfen weg betekent ongeluk.» Hessel werd boos en betaalde Aede half loon. Doch de verf bleef. Hessel hing een gobelin over het beeld. De bruiloft werd op zondag 4 mei 1755 gevierd. Sytske droeg de Hindelooper bruidstooi, met de gouden oorijzers van haar moeder. Het feest duurde drie dagen.

Drie maanden later voer Hessel uit voor zijn vierde Archangelsk-reis. Hij liet zijn jonge bruid in Hindeloopen achter, zwanger. Sytske wachtte. Een jaar duurde de reis normaal — doch een jaar verstreek, en geen Hessel. Tweede jaar — geen Hessel. Pas in oktober 1757 kwam een schip uit Hamburg met de mededeling: het schip van Hessel was op de Doggersbank vergaan, twee jaar eerder, in de herfststorm van 1755. Geen overlevenden.

Sytske, in het zwart, met haar kind van twee in de arm, ging naar de bruidskamer. Zij liet het gobelin van de oostmuur halen. En daar stond zij, geschilderd door Aede Geersz. drie jaar tevoren: een vrouw met een kind in zwart, op het strand, achter haar het schip op de Doggersbank met gebroken mast. Aede had de toekomst geschilderd zonder het zelf te weten.

Sytske leefde nog dertig jaar in Hindeloopen, hertrouwde nooit, en hield het beeld op haar oostmuur. Aede Geersz. werd nooit meer gevraagd voor een bruidskamer. Hij stierf in 1781, en zijn dromen werden geen sprookjes meer toevertrouwd. Doch de bruidskamer van Hessel Pyttersz. is bewaard gebleven, en hangt sinds 1919 in het Hindelooper Museum — muur na muur, balk na balk, met op de oostmuur de vrouw, het kind, en het gebroken schip op de Doggersbank.