Shield
Fryslân, Fryslân

De twee reizigers

Tier 0+ - Publiek 2 min Sprookje
Flag
Advertentie
OthalaOthalaHandgebouwde websites die je zelf bezit

Een internationaal sprookje (ATU 613) dat in Fryslân een typische vorm kreeg: twee reizigers, een eerlijke en een oneerlijke, gaan samen door de Greidhoeke. Het sprookje sluit met een omkering: wie kwaad zaait, oogst kwaad.

HW HW

1 Twee reizigers op weg

Twee handwerkers gingen samen van Bolsward naar Leeuwarden. De ene was een kleermaker, de andere een schoenmaker. Beiden zochten werk. De kleermaker was eerlijk en gul, de schoenmaker gemeen en gierig. Toen ze drie dagen onderweg waren en hun proviand op was, sloeg de schoenmaker de eerlijke kleermaker neer en stal zijn brood. «Wijs mij de weg verder,» zei hij, «of ik laat u in dit veld dood.»

De kleermaker, gewond, wees de richting. De schoenmaker stak hem nog ééns met zijn schoenmakersmes in de ogen, opdat hij zelf zijn weg niet kon vinden, en ging weg.

2 De boom en de kraaien

De blinde kleermaker tastte zich naar een boom in het midden van het veld — een drievuldige beuk op een Friese terp. Onder de boom sliep hij. ’s Nachts werd hij wakker door drie kraaien die in de boom met elkaar spraken. De eerste zei: «Wie zijn ogen wast met de dauw die op deze boom valt, ziet weer.» De tweede: «Wie van de schors van deze boom een thee zet, geneest van elke ziekte.» De derde: «En wie van het hout van deze boom een fluit snijdt, hoort wat de bomen denken.»

De kleermaker waste ’s ochtends zijn ogen met dauw. Hij zag weer. Hij sneed schors voor een zieke graaf in Leeuwarden, die genas en hem rijk maakte. Hij sneed een fluit, en hoorde wat de bomen langs de weg dachten. Hij werd in Leeuwarden de wijste man en trouwde de dochter van de graaf.

3 De terugkeer van de schoenmaker

De schoenmaker hoorde later, in Leeuwarden, hoe een eens-blinde kleermaker rijk was geworden. Hij vroeg de man hoe het mogelijk was. De kleermaker, die zijn aanvaller herkende doch hem vergaf, vertelde van de boom met de drie kraaien.

De schoenmaker liep terug naar de drievuldige boom. Hij ging onder de boom slapen. ’s Nachts kwamen de kraaien terug. De eerste zei: «Iemand heeft ons gehoord.» De tweede: «Onze gaven zijn niet meer geheim.» De derde: «Dan moet ook deze daar verdwijnen.» Zij stortten zich op de slapende schoenmaker en hakten hem met hun zware kraaisnavels de ogen uit. Hij stond ’s ochtends blind op, en de drievuldige boom was verdwenen. Hij stierf onder een hek tussen Bolsward en Leeuwarden, en sindsdien zegt men in de Greidhoeke: «Wie de kraaien afluistert, mag het maar één keer doen.»

Bron: Friese mondelinge traditie; J.P. Wiersma (1934); ATU 613 «De twee reizigers».
Wist je dat? ATU 613 is wereldwijd verspreid en vond varianten van Indië tot IJsland. De Friese variant wijkt af door de specifieke landschapelementen: een drievuldige boom op een Friese terp, en de kraaien als sprekende wijzen.
Heimweer Heimweer

Heimweer.be — Europees Erfgoed Bewaard