Wanda, koningin van de Friezen
De legendarische Poolse koningin Wanda, die zich verdronk in de Wisla om niet met een Duits vorst te trouwen, kreeg in de Friese sagen een eigen variant. In Fryslân heette zij Wanda van de Vlie, en wierp zich in het Vlie — de zeegat tussen Vlieland en Terschelling — om dezelfde reden.
1 De Friese koningin
In de tijd voordat Karel de Grote de Friezen onderwierp, regeerde — zo zegt de oude Friese kroniek — over de Friezen tussen Vlie en Lauwers een koningin Wanda. Zij was de dochter van koning Eyzo en zelf zonder man. Haar volk had haar lief, want zij was rechtvaardig, dapper, en hield de Saksische en Frankische vorsten van de Friese kust verwijderd.
De Frankische koning, voorganger van Karel, wilde Fryslân inlijven. Hij stuurde een hertog Otto naar Wanda met een aanzoek: trouw met mij, en uw volk wordt onderdeel van mijn rijk in vrede; weiger, en mijn legers komen. Wanda ontving Otto met staatsie. Zij beloofde haar antwoord binnen drie dagen.
2 Het antwoord in het Vlie
Drie dagen lang ging Wanda alleen wandelen aan de kust van haar koninkrijk, langs Stavoren, langs Hindeloopen, langs het Vlie. Op de derde dag kwam zij aan de zeegat tussen Vlieland en Terschelling. Het was eb. De stroming was sterk. Zij keek naar het noorden, waar de Noordzee blauw lag, en sprak: «Liever vrij in mijn eigen water dan getrouwd in een vreemd bed.»
Wanda trok haar koninklijke mantel uit, vouwde hem op het strand, en wandelde de zee in. Niemand zag haar dat doen behalve een herder die op een duin zat. De stroom van het Vlie nam haar mee naar zee. Haar lichaam werd nooit gevonden.
3 De Friezen na Wanda
Toen hertog Otto na drie dagen voor het antwoord kwam, vond hij de mantel op het strand en de herder die had gezien. Hij begreep en draaide om. Maar hij liet de Frankische legers wel komen. De vrije Friezen verdedigden zich, doch zonder Wanda was er geen aanvoerder. Zo werden zij geleidelijk in het rijk van Karel ingelijfd.
Tot vandaag, zegt men in Vlieland, hoort men in stormnachten boven het Vlie soms een vrouwenstem zingen in oud-Fries. Wat zij zingt, weet niemand precies; maar het lijkt op een lied dat een koningin zou zingen die geen koning kreeg. Het Friese volkslied — het Frysk Folksliet — bevat één versregel die rechtstreeks teruggaat op haar: «Klink dan en daverje fier yn it rûn» — klink dan en daver wijd in het rond, gij oude tale van mijn voorouders.
Vie FelineKattengedrag en vachtverzorging
Heimweer.be — Europees Erfgoed Bewaard
