De konijnenmens van Tildonk

Niemand wist precies wanneer hij was gekomen. Misschien jaren, misschien tientallen jaren geleden. De man — alleen genoemd “de eremiet van de heide” of, later, simpelweg “de konijnenmens” — was gaan wonen aan de rand van Tildonk, op een plek waar het land ruw was en overwoekerd met distel en braam. Het huisje dat hij bewoonde was niet veel meer dan een schuur, afgedekt met mos en klimop, alsof het langzaam weer deel werd van de natuur.

Niemand wist wat hij deed voor zijn brood of hoe hij leefde. Maar wat iedereen wel wist, was dat hij konijnen hield. Veel konijnen. Soms zei men dat er honderd waren, soms duizend — het getal groeide naarmate de jaren verstreken. Ze zaten in kooien rond zijn huisje, in hoeken, onder daken, overal waar je keek. En op de schemering, wanneer hij voer uitstrooidde voor zijn dieren, klonk het piepen van het beest samen met zijn zacht fluiten — alsof hij hun taal sprak.

De dorpsgenoten gingen hem uit de weg. De vrouwen waarschuwden hun kinderen: “Ga niet naar de heide. De konijnenmens is er.” De kinderen speelden spelletjes waarbij ze deden alsof ze op het erf van de eremiet belandden en dan — krimpend van angst en opwinding — hard wegliepen. Er werd gefluisterd dat hij in brouwerijen — waarvan er velen in Haacht waren — kwam bedelen en zonder woorden zijn konijnen aaide met een vredigheid die onnatuurlijk leek.

Het was een natte herfst, het soort herfst waarbij je voelt dat de winter al aankomt — koud en neerslachtig. De Dijle, de rivier die door Tildonk stroomt en waarvan het water — zo zeiden de oude mannen — van nature zuiver en heilzaam was, begon te zwellen. De herfsregens waren zwaar geweest, en stroom stroom voerde meer water mee dan normaal.

Op een vrijdagavond — of was het donderdag? — komt de konijnenmens het dorp binnengelopen. Hij loopt rechtstreeks naar het middelpunt, waar de kerk staat, waar de herberg staat, waar alles bijeenkomt. Hij blijft stil staan, kijkt de dorpsgenoten aan met ogen die schenen te gloeien van een ernstige kennis, en zegt — met een stem die zij zeiden ruw en onwennig was van maanden zwijgen —: “Water komt. Veel water. Morgen. Hoog water.”

Niemand geloofde hem eerst. Waarom zou je geloven in de woorden van een gek die met konijnen praatte? Maar toen zeiden de oude mannen — die de Dijle al vijftig jaar kenden — dat ze iets vreemds voelden in de lucht. Het water was inderdaad hoger dan normaal. En die eremiet… misschien had hij gelijk. Misschien hingen de konijnen — die dieren zijn toch voelend — de waarschuwing al voelt, en had de man het van hen vernomen.

Ze vertrouwden op de waarschuwing van de konijnenmens. Ze brachten hun kostbaarste goederen naar hoger gelegen gronden. Ze vulden waterzakken. Ze sloten de huisdieren op in de schuren op de heuvels. En toen… toen kwam de vloed.

Het water steeg en steeg. De Dijle, zo mild van aard in normale toestand, werd een monster, een bruingroene muur van water die alles in zijn pad meesleepte. Huizen die aan de rivier stonden, werden bedreigd. Schuren werden weggevoerd. Een hele weide, waar koeien graasden — die nu gelukkig op de heuvels waren — verdween onder water.

Maar het ergste gebeurde niet. Geen doden. Geen verloren huizen, want ze hadden ze op tijd verlaten. Geen verloren oogsten, want ze hadden ze in veiligheid gebracht. De konijnenmens zat ondertussen op de heuvel bij zijn konijnen, starend naar het water beneden, en niemand durfte hem lastig te vallen. Het was alsof hij de wacht hield — als een eenzame schildwacht boven zijn dorp.

Nadat het water was weggezakt en de rivier weer rustig stroomde, wilden de dorpsgenoten hun redder dankbaar zijn. Ze brachten hem eten: brood, kaas, vis. Ze voerden zijn konijnen. De pastoor zegde zelfs dat hij een dief was — iemand die god had geholpen. Maar de vreugde was ongemakkelijk. Want ondanks de redding, ondanks de dankbaarheid, voelden de dorpsgenoten nog steeds iets raars, iets… onprettig.

Misschien waren het zijn ogen, die altijd met konijnen spreken leek. Misschien waren het de geruchten — “Misschien is hij geen mens, maar iets anders. Misschien hebben de konijnen hem beter gemaakt.” Misschien was het angst, pure angst voor wat ze niet begrepen.

En langzaam, door de jaren heen, verdween het gevoel van dankbaarheid. De dorpsgenoten gingen terug naar hun normale leven. Ze vergaten de vloed. Ze vergaten zelfs de naam van de man, hoewel iedereen wist wie ze bedoelden als iemand zei: “De konijnenmens.” En hij, wat deed hij? Hij trok zich terug naar zijn huisje op de heide, terug naar zijn konijnen, terug naar het zwijgen.

Tot vandaag de dag vertellen de ouderen van Tildonk het verhaal van de vreemde man die hen waarschuwde. En nog steeds schudden ze hun hoofd: waarom kunnen wij niet simpelweg dankbaar zijn voor redding, zonder bang te zijn? Misschien hadden de konijnen meer wijsheid dan zij allen.