De Sprekende Onze-Lieve-Heer van Oostende

In Oostende, aan de Noordzee waar de golven eeuwig tegen de rotsen bruisen, woonde een man die zich elk nacht naar het kerkhof begaf. Dit was geen griezelige man, geen geest die wraak zocht, nee — het was slechts een nachtelijk gewoonte die hij had ontwikkeld naar aanleiding van zijn dagelijkse bezigheid. Elke avond, na zijn kaartspel in het café, liep hij langs het kerkhof naar huis. Het was een snelle route, en het spaarde hem vele minuten van wandelen.

Op het kerkhof stond een oud beeld van Onze-Lieve-Heer — vermoedelijk gemaakt in de Middeleeuwen of de Renaissance — met zijn armen uitgespreid in een zegening. Het gezicht van het beeld was vorstelijk en mild. De man had respect voor dit beeld, een vroom man hoewel hij veel te veel dronk van het bier en de wijn.

Steeds als hij voorbijkwam, groette hij het beeld: “Goedenavond, Onze Lieve Heer.” Dit was geen spot, geen blaspemie — het was slechts een eenvoudige, vriendelijke groet. Nacht na nacht, jaar na jaar, zei hij dezelfde woorden. Het beeld antwoordde nooit, naturlijk. Het was steen — alleen maar steen. Maar de man voelde zich troost in deze stille dialoog.

Op een bepaalde nacht verborgen twee jongeren zich op het kerkhof. Zij waren vrienden van de man, of liever gezegd, zij meenden zijn vrienden te zijn. Deze twee jongeren waren wreed van aard, dol op grapjes die anderen pijn deden. Zij hadden gehoord van de gewoonte van de man, en zij wilden hem betrap tekenen, wilden hem voor schut zetten voor hun vrienden.

Toen de man zich naderde — tussen elf en twaalf uur ’s nachts, op het moment dat het geluid in het café stil werd en de nacht de wereld omhulde — sprongen de jongeren naar voren. Een van hen plaatste zich achter het beeld van Onze-Lieve-Heer en fluisterde door de steen, zijn stem vermomming.

De man kwam dichterbij, zijn hart rustig, zijn voeten vertrouwd over het kerkhofpad. Zoals altijd, groette hij: “Goedenavond, Onze Lieve Heer.” Wat gebeurde echter was niet wat hij verwachtte. Uit de duisternis klonk een stem — een gruwelijke, spottende stem: “Goedenavond, dronkaard!”

De man schrok zo erg dat hij bijna ter plekke bezwijmde. Zijn bloed werd ijskoud. Zijn hart bonsde als een hamer tegen zijn ribben. Zonder iets te zeggen, rende hij naar huis, zijn voeten wild over de kasseien dravend, zijn adem in korte, panische stoten.

Ziek van angst kroop de man in zijn bed en kon niet slapen. Alle nacht lag hij te zweten, zijn geest plagend hem met de gedachte dat Onze-Lieve-Heer zelf tegen hem had gesproken, dat hij misschien verloekt was. Pas aan het eind van de volgende dag, na veel aandringen van zijn vrouw, vertelde hij haar wat er was gebeurd.

De volgende dag kwamen zijn jongere vrienden hem opzoeken. “Het was ik!” zeiden ze lachend. “Het was ik die je bedroog. Het was gewoon een grap, niets anders!” Zij beschouwden het als een grote grap, een triomf van hun listigheid. Maar de man — de man kon het niet accepteren. Diep in zijn ziel voelde hij dat er iets groters aan de hand was.

Hij probeerde hun uit te leggen dat spot met het heilige niet goed kon aflopen, dat ieder mens die het heilige bespot, zware boeten moet betalen. Maar ze lachten hem uit. “Het was maar een grap, ouwe!” zeiden ze. “Jij bent maar een dronkaard toch.”

De man echter voelde dat het kwaad al was gezaaid. Weken gingen voorbij. De man werd steeds zwakker, steeds zieker. Hij kon niet eten, hij kon niet slapen. De angst at aan zijn ziel. Kortom, niet lang daarna stierf hij — niet van ziekte, niet van verwonding, maar van schrik en wanhoop.

De twee jongeren — zijn zogenaamde vrienden — leefden nog vele jaren verder, zonder spijt in hun harten. Maar in Oostende wisten de ouderen beter. Zij wisten dat spot met het heilige altijd wordt gestraft, dat de goden — of God zelf — nooit grappen tolereren. Het verhaal van de man en het beeld werd verteld en herteld, van ouders op kinderen, als waarschuwing tegen oneerbiedigheid.