Fretalop, de draak van Temse

Het begon op een ochtend in het jaar 1346, zo grijs en stil dat zelfs de meeuwen zwegen. Vinck, de torenklokkenluider van Temse, stond op de wacht toen hij iets zag bewegen in de rivier — niet het gewone kabbelen van het water, maar een golvende massa die opsteeg alsof de bodem van de Schelde zelf ademhaalde. Eerst dacht hij aan een omgeslagen boot, een verdwaald stuk hout. Maar toen brak het wateroppervlak open en verscheen een kop zo groot als een ossenwagen, met ogen die gloeiden als smeulend houtskool en een bek vol tanden die blonken als natte messen.

Het beest richtte zich op en stortte zich op een bootje dat net voorbijvoer. Met één haal van zijn staart spleet hij de romp in tweeën. De drie mannen aan boord hadden geen tijd om te schreeuwen. Het water kleurde rood, en toen het weer stil werd, was er niets meer over dan wrakhout en stilte.

Vinck rende naar beneden, struikelend over zijn eigen voeten, en sloeg alarm. Maar niemand in Temse wist wat hij moest geloven. Een draak? Hier? In de Schelde?

Binnen enkele weken was alle twijfel verdwenen. Fretalop — zo noemde men het beest, want hij vrat alles op — verscheen steeds vaker. Overdag lag hij in het donkere water te wachten, onzichtbaar behalve voor wie goed keek en de lichte rimpeling onder het oppervlak kon herkennen. ’s Nachts kwam hij aan land, sleurde vee mee van de oever, verscheurde netten en boten, en liet een spoor van vernieling achter dat de vissers elke ochtend opnieuw deed huilen.

De haven, die Temse groot had gemaakt, lag verlaten. Geen schipper durfde nog te varen. Kooplieden bleven weg, en met hen verdween het brood uit de stad. De priesters hielden processies, moeders hielden hun kinderen binnen, en de burgemeester riep elke ridder en knecht bijeen die een zwaard kon vasthouden. Maar wie vecht er tegen een beest dat groter is dan een huis en sneller dan een paard?

De wanhoop groeide met elke dag. Temse was een stad geworden die leefde in de schaduw van haar eigen rivier.

Tussen de mannen die zich meldden was er één die niet twijfelde. Gaspard, een jonge ridder uit de streek, met meer moed dan voorzichtigheid en een blik in zijn ogen die zei dat hij liever stierf dan nog één dag te leven in angst. Hij smeekte niet om hulp, vroeg niet om beloning. Hij nam zijn zwaard, zijn lans, en liep naar de oever van de Schelde alsof hij een afspraak had die hij niet kon missen.

Het gevecht dat volgde werd later zo vaak verteld dat elke vertelling een beetje anders werd, maar de kern bleef altijd hetzelfde. Fretalop verrees uit het water als een storm van schubben en vuur. Zijn vleugels sloegen golven op die de kade overspoelden, zijn adem stank naar rottend vlees en verbrande aarde. Gaspard ontweek de eerste slag van de staart, rolde over de grond, en dreef zijn lans in de flank van het beest. De draak brulde — een geluid dat de klokken in de kerktoren deed trillen — en sloeg terug met zijn klauwen. Maar Gaspard hield stand. Hij vocht zoals alleen iemand vecht die niets meer te verliezen heeft, en toen hij zijn zwaard tot aan het gevest in het hart van Fretalop dreef, stortte het beest als een berg van vlees en schubben in de rivier.

De Schelde kolkte, het water bruiste, en toen werd het stil.

De volgende ochtend stonden de oevers vol. Mannen, vrouwen, kinderen — heel Temse was gekomen om te zien wat ze nauwelijks durfden geloven: het beest was dood, de rivier was vrij. Gaspard stond er stil bij, zijn wapenrusting gedeukt en zijn handen geschaafd, maar levend. Men droeg hem op de schouders door de straten, en zijn naam werd die dag in het geheugen van de stad gebeiteld.

De schepen keerden terug. De handel herleefde. En langzaam, zoals een wond die dichtgroeit, hervond Temse zijn ritme. Maar het verhaal van Fretalop bleef — niet als nachtmerrie, maar als herinnering aan de dag dat één man het opnam tegen het onmogelijke en won.

Eeuwen later schreef Maurice Pauwaert de sage op in een boekje dat in 1944 verscheen. Het raakte vergeten, tot historicus Frank De Cuyper het in 2005 herontdekte. En wie vandaag door Temse wandelt, kan in een lokaal café een glas Fretalop bestellen — een blond bier van Brouwerij De Graal, gebrouwen ter ere van de draak die ooit de Schelde onveilig maakte, en de ridder die hem versloeg.