Het ravijn van de gouden louis

Het verhaal begon bij een smid genaamd Lambert, die aan het einde van de achttiende eeuw in Oneux woonde. Lambert was arm — zo arm dat hij soms niet genoeg ijzer had om een paar hoefijzers te smeden. Op een winteravond, toen hij bij zijn aambeeld stond en zijn laatste stuk kolen verbrande, klopte een vreemdeling op zijn deur.

De man was lang, gekleed in het zwart, met een hoed die zijn ogen verborg. Hij legde een beurs op het aambeeld en zei: «Driehonderd louis d’or. Ze zijn van jou, op één voorwaarde: begraaf ze in het ravijn achter je huis, en graaf ze pas op wanneer je ze écht nodig hebt.» Lambert opende de beurs en zag het goud glinsteren. Hij vroeg niet waarom, knikte en nam het aan.

Lambert begroef de beurs diep in het ravijn, onder een steen die hij merkte met een kruis. Maandenlang hield hij zich aan zijn belofte. Maar het goud knaagde aan hem, dag en nacht. Hij droomde ervan, rook het, voelde het gewicht van de munten in zijn handen alsof hij ze vasthield.

Na zes maanden ging hij terug naar het ravijn. Hij groef de steen op, opende de beurs en telde de munten: driehonderd, precies zoals beloofd. Hij nam er tien uit — voor het ijzer, voor de kolen, voor het brood. Toen hij de rest terug wilde leggen, voelde hij iets vreemds. De beurs was zwaarder dan tevoren. Hij telde opnieuw: driehonderd munten. De tien die hij had genomen, waren terug.

Lambert schrok, maar de verleiding was sterker. Hij nam er twintig. De volgende dag waren het er weer driehonderd. Hij nam er vijftig. Driehonderd. Honderd. Driehonderd.

Lambert begon te leven als een heer. Hij kocht een nieuw huis, nieuw gereedschap, kleding die een smid zich nooit zou kunnen veroorloven. De mensen in Oneux fluisterden, maar Lambert lachte. Hij had de sleutel tot eindeloos goud gevonden.

Toen, op een nacht precies een jaar na het bezoek van de vreemdeling, werd Lambert wakker van een geluid in het ravijn. Hij liep naar buiten en zag in het maanlicht de man in het zwart staan, naast de steen. De man glimlachte en zei: «Je hebt het nooit écht nodig gehad, Lambert. Je had genoeg. Maar je nam toch.» De grond onder de steen zakte in en het goud verdween in de diepte, met een geluid als van regen op bladeren.

De volgende ochtend stond het ravijn er als altijd. De steen lag op zijn plek, maar eronder was niets meer. Lambert verloor alles — het huis, het gereedschap, de kleding — en eindigde zijn dagen als dezelfde arme smid die hij was geweest. Maar het ravijn behield zijn naam, en soms, zeggen de mensen, hoor je er ’s nachts het rinkelen van munten, ver onder de grond, alsof het goud er nog steeds ligt te wachten op iemand die het écht nodig heeft.