Onze-Lieve-Vrouw met inktpot en pen

Huibrecht was de zoon van een schepen en hij had één talent dat niemand hem betwistte: hij kon schrijven. Niet de droge proza van de stadsklerk of de gebeden die de priesters prevelden, maar verzen — rijmende, zingende, springende verzen die de rederijkerskamer van Gent tot tranen roerden of tot lachen brachten. Wanneer er een wedstrijd was, stuurde de kamer Huibrecht, en Huibrecht won.

Maar op de avond voor het grootste kamerspel dat Gent ooit had gezien, zat hij aan zijn schrijftafel en er kwam niets. De kaars brandde tot een stomp. Het perkament bleef leeg. De inkt droogde op in de pot. Huibrecht schreef één regel, streepte hem door, schreef een tweede, verscheurde het vel, en staarde naar de muur alsof het antwoord daar verborgen zat. Maar de muur zweeg, zoals muren dat doen.

Zijn zuster Elisabeth had hem horen ijsberen tot middernacht en zij had genoeg gehoord. Zij knielde voor het Mariabeeldje in haar kamer en bad — niet het gebed dat de pastoor voorschreef, maar een eigen gebed, recht uit het hart, zonder fraaie woorden. Moeder Gods, help mijn broer, want hij verliest zijn verstand aan een leeg vel perkament.

Wat er toen gebeurde, vertellen de bronnen op verschillende manieren. Sommigen zeggen dat het licht in Huibrechts kamer plotseling helderder werd, alsof iemand tien kaarsen tegelijk had aangestoken. Anderen spreken van een geur — wierook vermengd met rozenolie. Maar waarover iedereen het eens is: Maria verscheen. Niet als een schim, niet als een droom, maar als een gestalte van vlees en licht, het Kind op haar arm.

Het Kind reikte Huibrecht een ganzenveer aan. Maria plaatste een inktpot op de schrijftafel — een pot van donker aardewerk, gevuld met inkt die glansde als nachtelijk water. Huibrecht pakte de veer, doopte de punt, en begon te schrijven. De woorden kwamen alsof iemand ze fluisterde — vers na vers, strofe na strofe, in een handschrift dat mooier was dan hij ooit had voortgebracht. Toen hij opkeek, was het visioen verdwenen. Het perkament was vol.

Huibrecht won de wedstrijd, maar dat is niet het verhaal dat bleef. Wat bleef was het beeld: een Maria met een inktpot in de rechterhand en een Kind dat een ganzenveer vasthoudt. Het werd geplaatst in een gotische nis in de noordelijke trapgevel van het Groot Vleeshuis aan de Groentenmarkt, waar de slagers hun vlees keurden en de stad haar handel dreef.

Twee keer vernielden de beeldenstormers het tijdens de godsdienstoorlogen van de zestiende eeuw. In 1600 werd het hersteld. In 1797 haalden de Fransen het weg. Op 9 april 1814 werd het plechtig teruggeplaatst, en in 1926 maakte beeldhouwer Prosper Hinderyckx uit Sint-Andries het huidige beeld: een polychrome, gekroonde Maria met het Kind, de inktpot, en de veer — precies zoals de legende het beschrijft.

Tot 1975 brandden buurtbewoners kaarsen bij het beeld en legden bloemen in de nis. Dichter Guido Gezelle schreef het verhaal op in 1870, maar vertelde nooit wat er op Huibrechts perkament stond. Dat, zei hij, was tussen de dichter en de Moeder Gods. Wie vandaag over de Groentenmarkt wandelt en omhoog kijkt, ziet het beeld nog altijd in zijn nis — een Maria die niet bidt maar schrijft, een Kind dat niet zegent maar reikt. Het is het enige Mariabeeld in Vlaanderen met een inktpot, en het herinnert eraan dat inspiratie soms van boven komt, letterlijk.