De heksen van Dachau

Salome Hartmann was twintig jaar oud, mooi, en verloofd met een rijke handelaar uit Augsburg. De verloving stond een aantal Dachauers niet aan. Toen in de zomer van 1592 de oogst van een naburige boer mislukte, beschuldigde hij Salome van behekste melk. De pastoor van Dachau ondersteunde hem — want Salome had op Sacramentsdag niet ter communie willen gaan vanwege ongesteldheid. De Landrichter liet haar oppakken.

Salome werd zes weken in de Dachauer Heksenkelder gefolterd. Eerst de duimschroef. Toen de strappado — opgehesen aan de armen achter de rug. Toen de Spaanse laars. Salome bekende ten slotte alles: zij was een heks. Zij had de melk behekst. Zij had op Walpurgisnacht op de Blöckl gedanst met de duivel. Zij had drie pasgeboren kinderen geofferd. Zij gaf zelfs namen van andere «heksen» in Dachau, namen die haar onder de marteling werden voorgezegd door de notaris.

Op de tweeendertigste dag, toen de rechters haar nog één laatste bekentenis vroegen om de aanklacht volledig te maken, zei Salome — ofwel uit verwarring, ofwel met opzet: «Ja, ik heb ook in 1574 paus Gregorius XIII vergiftigd in Rome.»

Stilte. De rechters keken elkaar aan. Salome was in 1574 twee jaar oud en had Dachau nooit verlaten. Doch zij «bekende». De Landrichter, een eerlijke man, begreep onmiddellijk: als zij dit kon bekennen onder marteling, dan kon zij ook al het andere onder marteling bekend hebben. De aanklacht stortte in elkaar.

Salome werd vrijgelaten op 17 september 1592, in een kar naar haar molen teruggebracht, met een wond aan elke gewricht. Zij stierf vier maanden later aan haar verwondingen, niet aan de brandstapel. De Landrichter werd door de keurvorst berispt. De pastoor werd verplaatst. De boer die haar had aangeklaagd vluchtte uit Dachau. En de Beierse rechtbanken, vanaf 1593, lieten geen heksenproces meer plaatsvinden zonder «objectieve» bewijzen — wat in praktijk neerkwam op het einde van de heksenvervolging in Bayern. Salome had door één absurde bekentenis tientallen vrouwen na haar gered.