Het kegelspel in de muur van de Ratzeburger Dom

De stad lag beschut in het water. Twee bruggen verbonden het eiland met het vasteland, later vervangen door dammen, en zolang het geschut nog log en onnauwkeurig was en het meer breed, gold Ratzeburg als een vesting van belang. Rondom de stad stonden palen in het water, voor de poorten lagen wallen, en achter die wallen leefde een stad van vissers, ambachtslieden en kanunniken die hun Dom al vijf eeuwen boven de daken zagen uitsteken. Wie de stad wilde nemen, moest eerst het water over en dan het vuur van de wallen trotseren.

In 1693 kwam die beproeving. In de strijd om het hertogdom Lauenburg, dat na het uitsterven van het oude vorstenhuis door meer dan een partij werd opgeeist, trok het leger van de Deense koning Christiaan de Vijfde voor de stad en beschoot haar dagenlang. De huizen brandden, de stad zonk in puin en as, en enkel de Dom op zijn hoogte bleef staan, beschadigd maar overeind. In dat metselwerk bleven de kogels steken die er sindsdien zitten. Zo ver reikt de geschiedenis, en zij is in de kronieken vastgelegd. Wat de Ratzeburgers eraan toevoegen, reikt verder.

Voor de stad, zo vertelt de sage, lag onder de Denen een kanonnier die als scherpschutter beroemd was. Geen doel was hem te klein, geen afstand te groot, en men zei dat hij een kogel kon zetten waar hij hem hebben wilde. De Hannoveranen, die de stad hielden, sloten met de belegeraars een merkwaardig verdrag, want ook zij waren het langdurige beleg moe. Kon die schutter een volledig kegelspel in de muur van de Dom schieten, negen kogels in de vorm waarin de kegels op de baan staan, dan zou de stad zich overgeven. Miste hij ook maar een kegel, dan zou het hele leger aftrekken en Ratzeburg met rust laten.

Het was een weddenschap waarin de hele stad haar lot legde. Aan de ene kant een muur en een verre schutter, aan de andere kant duizenden levens en een stad die al half in vlammen stond. De schutter nam plaats op een schans die in de voorstad was opgeworpen, bij de vogelstang waar men anders naar de houten vogel schoot, en richtte zijn stuk op de flank van de kerk. De burgers keken toe vanachter hun vensters, sommigen baden, en telden bij elk schot mee.

Kogel na kogel sloeg in, en telkens op de plek die de schutter had aangewezen. Het patroon groeide, kegel voor kegel, tot er in de muur van de Dom een volledig kegelspel stond. Er ontbrak nog maar een schot, de middelste kegel, de koning. Zou die er ook in gaan, dan was de stad verloren en de weddenschap beslecht. De Ratzeburgers hielden de adem in.

Toen laadde een Hannoverse kanonnier op de wal zijn eigen stuk, richtte kalm op de Deen en schoot hem, juist voor het laatste schot, het hoofd van de romp. De koning kwam nooit in de muur. Het leger, dat zijn weddenschap verloren had, hield woord en trok af, en de stad die al bijna verloren leek, was gered.

Daarom, zeggen de Ratzeburgers, ziet men tot op de dag van vandaag het kegelspel in de muur van de Dom, maar de koning ontbreekt. Het is aangebracht op de gevel van het zuidelijke dwarsschip, waar de acht kogels nog altijd het patroon van de kegelbaan tekenen. In de negentiende eeuw tekenden de verzamelaars Karl Müllenhoff en Karl Bartsch het verhaal op uit de mond van de streek. Bartsch voegde eraan toe dat er intussen een van de acht kogels was uitgevallen. Wie nu langs de zuidkant van de Dom loopt en omhoogkijkt, kan de kegels nog altijd zoeken in het oude baksteen, en zich afvragen waar de koning gebleven is.