Wat zich voor de slag bij Fehrbellin afspeelde

15 juni 1675, half elf ’s ochtends. Zweden hadden in mei Pruisen ingevallen, plunderden de noordelijke provincies. De Grote Keurvorst Friedrich Wilhelm (55) was uit het Rijnland naar Berlijn teruggekeerd. Op 15 juni stond hij op het balkon van het Stadtschloss en zag drie zwarte raven, ongebruikelijk groot, op de hoogste spits van de toren. Onbeweeglijk. Geen wind. Drie raven, drie uur lang. Tweeduizend Berlijners verzamelden op de Schlossplatz. Niemand dorst schieten; raven waren in Brandenburg-traditie zielen van gevallenen, en drie samen was één boodschap.

Om half twee ’s middags kwam één witte duif uit het zuiden — zeldzame albino, zoals niemand in Berlijn had gezien. Zij vloog rondom de drie raven, één cirkel, en dook op de middelste. De drie raven vlogen op, splitsten zich, vlogen uit elkaar — één noord, één west, één oost. De witte duif bleef op de spits zitten, één minuut, en vloog terug naar het zuiden. De Grote Keurvorst sprak op het balkon: «De drie raven zijn de drie Zweedse legers. De witte duif is Brandenburg. Wij verspreiden hen.» Hij liet 7.000 ruiters bijeenkomen, vertrok dezelfde avond. Op 18 juni 1675 bij Fehrbellin (40 km noord-west van Berlijn) versloeg hij Wrangels Zweden — 7.000 Pruisen tegen 11.000 Zweden, Zweedse verliezen 4.000, Pruisische 500. De slag was beslissend; Brandenburg-Pruisen werd herkend als Europese grootmacht. Pufendorf (kroniekschrijver) noemde in 1695 de drie-raven-voorbode in zijn Friderici Wilhelmi Magni gesta. Berlin-traditie zegt: «Een vorst die raven kan lezen, wint zijn slag. Niet door magie; door geduld. Drie uur op het balkon, dan handelen. De witte duif komt vanzelf voor wie wacht. Friedrich Wilhelm heeft gewacht en gewonnen.»