Christoffel Columbus, het kind dat Calvi opeist

Calvi was lang een Genuese vesting. Al aan het eind van de veertiende eeuw, toen Genua in Corsica nog nauwelijks meer bezat dan Calvi en Bonifacio, viel de stad op door haar standvastigheid. Om die trouw te bekronen gaf de Republiek haar de leus die men nog boven de poort leest : Civitas Calvi Semper Fidelis. In de bovenstad diende het Castel Nuovo, gebouwd tussen 1490 en 1492, als residentie van de Genuese gouverneurs ; Calvi ontving hen van 1544 tot 1548 en opnieuw van 1652 tot 1659.

In de vijftiende eeuw was heel Corsica een gebiedsdeel van Genua. Calvi behoorde toen tot de voornaamste plaatsen van het eiland, met zijn genovese huizen dicht opeen op de rots en zijn haven naar de Ligurische zee gekeerd. Zelfs de spraak van de Calvezen bewaart sporen van die geschiedenis.

Frankrijk bestuurde het eiland pas vanaf 1768. In 1794, tijdens het beleg van Calvi, liet admiraal Nelson vanaf de hoogten een regen van kogels op de stad neerkomen en verloor er het gebruik van zijn rechteroog. De wallen, met hun bastions San Ghjorghju, Sant’Antonu d’Altu, Teghiale en Celle, zijn vandaag beschermd als historisch monument.

Het verhaal dat men in Calvi doorvertelt is eenvoudig. Als zoon van een visser zou het kind in 1441 als Colombo in de citadel geboren zijn, in de tijd dat de stad Genuees was, en zou het die eilandafkomst later verzwegen hebben. De zekerheid gaat van geslacht op geslacht : borden melden ze bij elke toegang tot de stad, en een buste van de zeevaarder, op de voorsteven van een stenen sloep die in de rots is gemetseld, waakt aan de voet van de wallen. De dienst voor toerisme zelf nodigt uit om de wereld te ontdekken waar Christoffel Columbus geboren zou zijn.

Midden in de bovenstad toont men de Casa Colombo, een ingestort pand waarvan enkel een portiek en brokken muur resten. Men bezoekt het niet : men bekijkt het. In 1882 sierden er nog reliëfs, gehouden voor het wapen van de Colombs ; indringers zouden ze sindsdien zwaar geschonden hebben.

De verdedigers van de stelling voeren verschillende aanwijzingen aan : het bestaan, al in de vijftiende eeuw, van een zeevaardersfamilie Colombo ; Corsicaanse namen die aan ontdekte streken werden gegeven, zoals Haïti naar het dorp Aïti ; en het zwijgen van Columbus over zijn geboorte, dat zij verklaren uit de slachting, in 1421, van een Aragonees garnizoen door de Calvezen. De stelling werd in het begin van de twintigste eeuw gelanceerd door twee Corsicaanse geestelijken, Casanova en Peretti, en in 1913 overgenomen in de Mercure de France door Henri Schoen.

De historici wijzen de hypothese echter af. De naam Colombo kwam in heel het Middellandse Zeegebied voor : doopakten werden toen zelden bewaard, en geen enkele Corsicaan komt voor in het scheepsjournaal van de zeevaarder. Al aan het begin van de twintigste eeuw waarschuwden Léopold Delisle en Victor Duruy ; de laatste wierp geprikkeld tegen dat Corsica « rijk genoeg is aan eigen roem om niet buiten zichzelf klinkende namen te hoeven zoeken ».

In 2020 toonden de historici Michel Vergé-Franceschi en Olivier Bianconi aan dat het huis in de citadel uit 1580 dateerde : een verre nazaat van Columbus was naar Calvi gekomen om er een Balanijnse te huwen, Bernardina Corso. Van « het huis Colomb » had men gaandeweg « het geboortehuis » gemaakt. Het jaar daarop sprak Nicolas Balutet van een verzinsel dat nog altijd volks weerklinkt.

De grote meerderheid van de geleerden plaatst de geboorte van Columbus omstreeks 1451, op het grondgebied van de Republiek Genua. De ironie wil dat Corsica in de vijftiende eeuw zelf Genuees was : beide draden lopen terug naar Genua. Het is een overlevering, geen feit, en Calvi weet dat. Maar de legende geeft de stad een deel van haar charme, en onder de poort waakt de buste nog altijd : de historici hebben gelijk ; Calvi houdt het verhaal.