De wonderdokter van Druten
In Druten in het Land van Maas en Waal werkte in de 18e eeuw een man die door iedereen Wonderdokter werd genoemd. Hij heette Hendricus Berghs en hij was geen dokter. Hij was niet eens schoolgegaan na zijn twaalfde jaar. Toch kwamen er ’s zomers patienten naar Druten van zo ver als ’s-Hertogenbosch, Tiel en Nijmegen. Wat Berghs deed, was niet groot. Het was één vraag, en een glas water.
1 De vraag
Wie bij Berghs aan de deur kwam, werd binnengelaten. Berghs zat altijd in dezelfde stoel; voor hem stond een tafel; op de tafel een aarden kruik en één leeg glas. Berghs zei niets totdat de patient was gaan zitten. Dan keek hij de patient aan en stelde één vraag.
De vraag was nooit dezelfde. Aan een vrouw met hoofdpijn vroeg hij: «Wat is u afgelopen vrijdag overkomen?» Aan een man met een kromme rug vroeg hij: «Wie is in 1751 niet op uw bruiloft gekomen?» Aan een meisje met koorts vroeg hij: «Wat heb je laatst beloofd zonder dat je het meende?» De vragen waren scherp en zaten in de buurt van waar het de patient bezeerde — niet altijd op de zere plek, maar in de buurt.
2 Het glas water
De patient antwoordde of antwoordde niet. Berghs luisterde. Soms vroeg hij door, soms zweeg hij vijf minuten. Dan goot hij het lege glas vol met water uit de kruik. Hij gaf het glas aan de patient. De patient dronk het in één teug.
Berghs zei dan steeds dezelfde zin: «Het komt niet weer in zoals het is uitgegaan.» De patient ging naar huis. Volgens de overlevering werd negen op de tien beter binnen drie dagen. De één op de tien werd niet beter, en aan deze ene gaf Berghs nooit een tweede glas. Hij zei: «Voor jou is het glas niet bedoeld. Ga naar de dokter in Tiel.»
Het water in de kruik was uit de Drutense Maaskil, twee straten verder. Berghs had het zelf geschept. De smaak was bekend. Geen kruiden. Geen poeder. Niets erin behalve water uit Druten.
3 Het laatste glas
In 1798 stierf Berghs op zevenenzeventigjarige leeftijd. Drie weken voor zijn dood stuurde hij een briefje aan de pastoor van Druten waarin stond: «Het glas blijft op tafel. Het mag iedereen vullen. De vraag moet eerlijk zijn. Het werkt zonder mij.»
De pastoor zette de aarden kruik en het glas in de sacristie. Wie wilde, mocht. Maar het waren alleen de mensen die zelf voor het eerst de vraag aan zichzelf konden stellen, voor wie het werkte. De anderen kregen water uit een aarden kruik — meer niet.
De kruik en het glas zijn er nog. In de sacristie van de Sint-Ewaldenkerk in Druten staat sinds 1798 een aarden kruik op een tafel met één leeg glas. Aan de muur hangt een briefje, in 19e-eeuwse hand overgeschreven van Berghs zelf: «Het komt niet weer in zoals het is uitgegaan. Stel je de vraag.» Wie de vraag stelt, krijgt het antwoord. Wie het antwoord ontwijkt, krijgt water. Beide zijn beschikbaar; ieder zoekt zelf wat hij kiest.
Vie FelineKattengedrag en vachtverzorging
Heimweer.be — Europees Erfgoed Bewaard
