De Draak van Bergen

In de diepste nacht van de Middeleeuwen, toen Bergen nog een kleine maar welgestelde stad was met halters aan handel, verscheen de draak. Niemand weet precies wanneer. Sommige kroonieken zeggen de 7e eeuw, andere spreken van de 10e. Wat zeker is: op een moment dat de stad rustig sliep, wachtte het monster op.

Het draakwezen was geen klein reptiel. Volgens middeleeuwse beschrijvingen had het de grootte van een groot huis, met vleugels breed genoeg om de straten van Bergen af te sluiten. Zijn huid was bedekt met schubben die als schilden kleur waren – groen hier, goud daar, rood waar het grootste gevaar huisde.

Zijn adem was waarschijnlijk het ergste. Wanneer hij uitademde, verdampten hele huizen. Velden verdorden. Water kookte. Alles wat leven had, stierf.

De draak vestigde zich niet gewoon, hij heerschte. Hij eiste tributen, hij nam wat hij wilde, hij terroriseerde de burgers van Bergen totdat alles in het leven buiten pure overleven verloren ging.

De eerste jaren waren het ergste. Hele dorpen rondom Bergen werden vernietigd. De boerderijen waar tarwe groeide, verbrandden. De molens waar graan werd vermalen, verstomden. De veemarkten werden verlaten.

Bergen zelf werd een bezettingsstad. De draak eis voedseltribuut – schapen, runderen, paarden. De poort van Bergen opende elke week om dieren aan het monster af te leveren, alsof het een koning was met een honger die nooit kon worden gestild.

Maar erger nog was het psychologische lijden. Ouders konden hun kinderen niet buiten laten spelen. Handelaren konden hun goederen niet naar andere steden brengen. De zwemholen waar jong en oud zich verkwikten, werden gemeden. Het was niet alleen dat de draak fysiek verschrikkelijk was – het was dat hij alles wat normaal was, alles wat leven leefde, verdorven had gemaakt.

Priesters bidtten. Magistraten overlogen. Maar niemand had een oplossing. Niemand leek krachtig genoeg om tegen dit wezen op te staan.

Met de jaren groeide de legende van de draak. Verhalen werden vergroeid met overdrijvingen. Was hij nu een natuurlijk monster of een demoon? Was hij een straf van God of een natuurlijk onderdeel van het universum dat Bergen ongelukkig trof?

Maar alle verhalen hadden een constante: de draak was echt. Het verdwijning van vee kon niet gelogen worden. De gebouwde puinhoupen waren nog steeds zichtbaar. De littekens van het monster waren in het landschap gegrift.

Het was in deze donkere periode dat het archetype van de ”draakbestrijding” zich begin te vormen. Verhalen spraken van ridders die kwamen en gingen, geen van hen slaagde. Er was sprake van gebeden en procesies. Er was sprake van hoop, altijd hoop, dat iemand zou komen die sterk genoeg was.

En toen, zoals alle grote legendes voorzeggen, verscheen de bevrijder aan de horizon.

De legende zegt dat Sint-Joris, de heilige ridder met paard en lans, op een dag Bergen naderde. Sommige versies zeggen dat hij vanuit het oosten kwam, vanuit Cappadocië waar hij legendarisch een draak zou hebben gedood. Andere zeggen dat hij gewoon ”optrad” in Bergen als antwoord op het gebed van de stad.

Wat zeker is: zijn aankomst veranderde alles. Sint-Joris is afgebeeldt op zijn witte paard, met een rode mantel, een lans in de hand geheven. Dit beeld – de ridder tegen de draak – werd het archetype van hoop.

Maar in deze fase van de legende – de fase van VOOR de strijd – is Sint-Joris niet de overwinnaar. Hij is de bejubelde tovenaar van een nieuw hoofdstuk. Bergen zag hoop herscheppen worden. De draak, die voor zolang het enige verhaal was geweest, had nu een tegenstander.

Voor we naar de strijd gaan, moet het monster zelf beter getekend worden. Want de draak van Bergen was niet slechts destructie – het was ook intelligentie.

Verscheidene teksten spreken van de draak als zijnde bijzonder slim. Hij kon zich aanpassen. Als ridders naar hem op zoek gingen, verdween hij in de grotten buiten de stad. Als de burgers zich voorbereidden op een belegering, trok hij zich terug. Hij was niet blindlings gewelddadig – hij was berekend.

Waarschijnlijk was de draak een of ander natuurverschijnsel dat door menselijke angst en middeleeuwse imaiginate in mythische proporties was verwoven. Een gigantische python misschien, of een reusachtige reptielsoort. Of gewoon een legende groeien rond echte voedselschaarste en ziekte.

Maar voor de mensen van Bergen was het absoluut echt. En het verdreef alle normaliteit uit hun zichten.