De duivel en de afgesneden staart van Coaraze

De plek is oud. Men denkt dat het bekken van de Paillon al in de bronstijd bewoond was, in de tijd dat men de rotsen van het Vallée des Merveilles graveerde. Op de heuvel stond een castellaras, een omheining van droge stenen, en op het hoogste punt een kerk en een verdedigbaar huis. Het dorp kroop eromheen samen, in de kleinst mogelijke ruimte, en die orde duurde tot de elfde en twaalfde eeuw. In 1108 noemt een document het eindelijk: castellum Caude rase. Het hing toen van Nice af, voor het bestuur zowel als voor de eredienst.

De oude vormen volgen elkaar op: Coarasa in 1235, Cauda Rasa in 1256. Liguriërs, Kelten en Romeinen waren elkaar er opgevolgd. Op 2 maart 1629 werd Coaraze tot baronie verheven; van 1744 tot 1748 kende het een Spaans bestuur, voor de weg van Nice het dorp eindelijk bereikte, dat voortaan in vier uur diligence bediend werd.

Vandaag hoort Coaraze bij de mooiste dorpen van Frankrijk. Men klimt er van plein naar pleintje door straatjes onder overwelfde doorgangen, langs muren van naakte steen en gevels in warme kleuren, van de koele schaduw naar de verblinding van de volle zon. Het is die zon die het zijn bijnaam bezorgt.

Waar komt die naam Coaraze vandaan? In het Occitaans betekent coa rasa afgeschoren staart, en de overlevering maakt er een verhaal van. Lang geleden, zegt men, slaagden de mensen van Coaraze erin de duivel te vangen. Om hem vast te houden bonden zij hem met vogellijm aan zijn staart. De Boze worstelde, trok, en vond maar één uitweg: zijn eigen staart afsnijden. Zo ontsnapte hij, kaal, en liet zijn staart aan de dorpelingen. Aan dat wapenfeit zou de gemeente haar naam danken, coa rasa, de afgesneden staart.

Anderen vertellen het anders. Sommigen zien in de naam de staartloze hagedis die beneden getekend wordt door de samenvloeiing van de beek van de Gravière en de Paillon. Weer anderen herinneren eraan dat de ouden lang haar droegen naar Gallische mode, terwijl die van Coaraze een geschoren nek hadden.

En hier hoort de eerlijkheid thuis. De geleerden neigen naar een minder aardige verklaring: de naam zou van het Latijnse quadrata komen, de vierkante hoeve, later aangetrokken door cauda, de staart, dat in het Occitaans coa wordt. De legende zou dan uit de naam geboren zijn, en niet omgekeerd. Maar Coaraze verliest er niets bij, want van die afgesneden staart maakte het zijn teken.

Het wapen van de gemeente draagt op een gouden veld een blauwe, opgerichte hagedis met gebroken staart: het dier uit het verhaal, in het schild gegrift. Men vindt het overal in het dorp terug, want in 1960 vroeg de burgemeester bekende kunstenaars zonnewijzers op de gevels te schilderen, dat werktuig van de zonnelanden. Jean Cocteau tekende er een, Les Lézards, in keramiek uitgevoerd met Gilbert Valentin. Acht wijzers werden geplaatst, het plan werd een tijd opgegeven en in 2008 weer opgenomen; Ben, Sosno, Goetz en Ponce de Léon voegden zich erbij, en men telt er vandaag bijna een dozijn op het gemeentehuis, de school en het kerkplein.

Het dorp bewaart nog andere schatten. Op een kilometer van de ingang, aan de oude muilezelweg van Nice, werd de kapel Saint-Sébastien omstreeks 1530 gebouwd om het dorp tegen de pest te beschermen; haar zestiende-eeuwse schilderingen, van een anonieme Nizzase meester, leveren haar sinds 2001 de bescherming als monument op. Hoger ligt de Blauwe Kapel met een camaïeu-decor dat Angelo Ponce de Léon in 1962 schilderde, en de kerk Saint-Jean-Baptiste verbergt achter haar sobere gevel een barok interieur.

Zo gaat het met Coaraze: een dorp dat de tijd op de zon afleest en als wapen de staart draagt die de duivel er achterliet.