De brand in de vingerhoedmolen

Klaas van Dijk (52), molenmaker in de vingerhoedmolen aan de Lekdijk, sliep boven in de molen. Zijn dochter Mietje (14) sliep in de molenaarshuis 50 meter weg. Op 12 oktober 1738, half twaalf ’s nachts, stak een gloeiende metaalsplint van de smederij in het molenstof — vingerhoeden werden in de molen messing-gehamerd, het stof was brandbaar. De molen vloog in één minuut in vlammen op. Klaas was wakker, liep naar de trap; de trap was vuur. Hij riep: «Mietje! De buren!»

Mietje hoorde de roep, rende naar de molen, zag dat de buren niet kwamen. Zij kende de noodopening achter de molen, een houten luik. Zij brak het open, kroop de molen in. Het vuur was overal. Zij riep haar vader; hij viel van de trap haar tegemoet. Zij vatte hem bij de mantel met haar rechterhand — haar hand vatte vlam. Zij sleepte hem zes meter terug naar de noodopening. Buiten doofde een buurman haar hand met natte modder. Klaas leefde, twee gebroken benen, hoofdwond, anders heel. Mietjes hand was niet te redden — tot de pols afgezet drie weken later. De molen was tegen de ochtend as. Vianen besloot niet te herbouwen; een vingerhoedmolen was lawaaiig en gevaarlijk. Mietje leerde links schrijven, trouwde in 1745 met de smid Pieter Bos die in 1738 niet was komen helpen omdat hij ziek lag — hij vroeg haar om vergeving op de bruiloft, zij vergaf. Zij hadden zes kinderen. Mietje stierf in 1798, 74 jaar. Op de gedenksteen op de Lekdijk staat haar naam, niet die van haar vader. De Vianense traditie zegt: «Wie iemand uit het vuur trekt, geeft een hand. Wie de hand neemt, blijft levenslang dankbaar — en de gever is licht, want hij draagt minder.»