Het Frysk Folksliet

Eeltsje Halbertsma was dokter en dichter in Grou. In 1844 werd zijn vrouw, Lykele, ongeneeslijk ziek. Zij lag drie maanden te bed. Eeltsje verzorgde haar overdag, en ’s nachts schreef hij gedichten in het Fries. Zij vroeg hem op een nacht: «Eeltsje, schrijf mij een lied dat ik kan meeneman als ik ga.» Eeltsje schreef: «Frysk bloed tsjoch op, wol no âns fâr en heugje» — Fries bloed, sta op, neem nu eens vaart, en herinner u uw oude vorsten en hun strijd.

Lykele stierf in maart 1845. Eeltsje borg het lied in een lade van zijn schrijftafel. Hij vond het te persoonlijk om uit te geven. Het bleef daar dertig jaar. Pas in 1875, toen Eeltsje zelf op zijn sterfbed lag, vond zijn neef Joost Halbertsma het manuscript. «Oom,» vroeg Joost, «mag ik het uitgeven?» Eeltsje knikte. «Het was een lied voor haar. Doch nu kan het een lied voor allen worden.» Eeltsje stierf drie weken later.

Het Frysk Folksliet werd dat zelfde jaar publiek gezongen op de provinciale zomerfeesten in Drachten. Het sloeg in als een bom. Iedereen zong mee, ook al kende niemand het lied van te voren. De woorden waren als uit het Friese hart geschreven. Iedereen voelde dat één Friese vrouw die geen ander volk kende, in dat lied de hele Friese wereld had gevraagd om sterk te zijn.

Sinds 2002 is het Frysk Folksliet officieel volkslied van de provincie Fryslân. Op elke begrafenis, elke bruiloft, elke skutsjewedstrijd weerklinkt het. En wie het zingt, herinnert zich — soms zonder het te weten — aan een Friese dokter en een Friese vrouw die in maart 1845 in Grou stierf, met een nieuw lied in haar oren.